Merwedegijzelaar Pieter (23) werd op z’n klompen uit zijn gezin weggerukt en kwam nooit meer thuis

Pieter van Hemert
Pieter van Hemert

Op zijn klompen werd Pieter van Hemert op de vroege dinsdagochtend 16 mei 1944 meegenomen door Duiste soldaten. Hij zou zijn gezin nooit meer terugzien. Pieter van Hemert is één van de Merwedegijzelaars voor wie er in Sliedrecht een struikelsteen is gelegd.

Het is vandaag, 3 september 2026, precies 105 jaar geleden dat Pieter van Hemert werd geboren. We delen daarom vandaag zijn verhaal.

Pieter van Hemert wordt op 3 september 1921 geboren in Sint-Maartensdijk (Tholen). In februari van 1943 vertrekt het gezin Van Hemert vanuit de woonplaats Sint-Maartsensdijk (Tholen) naar Sliedrecht. Vader Van Hemert ging met vijf zoons en twee dochters naar Sliedrecht. Twee broers en één zus waren elders geëvacueerd. Moeder Van Hemert was toen al ruim tien jaar overleden.

De familie moest weg uit Sint-Maartensdijk omdat de Duitse bezetter Tholen onder water had gezet uit angst dat de geallieerden daar eventueel zouden landen. De reis naar het Baggerdorp ging per bus en trein. In Sliedrecht aangekomen, lag langs de dijk vlak naast de spoorbrug de beurtschipper Vermeulen met de huisraad van de familie. Vanuit het schip werden de spullen met karren naar evacuatieadres D 481 gebracht: boerderij ‘De Oude Hoeve’ van de familie Vink. Vandaag de dag kennen wij dat adres als de Parallelweg 8 in Sliedrecht. 

Op z’n klompen
Ruim een jaar ging het goed. Tot dinsdagochtend 16 mei 1944, de dag van de Merwederazzia. Die ochtend, omstreeks half zeven, kwamen de zonen van boer Vink terug van het melken. Ze waren met paard en wagen, die geladen was met volle melkbussen. De bussen werden in de put met water gezet om te koelen. Even later kwamen er enkele Duitse soldaten aan de deur. Ze commandeerden dat de mannen naar binnen moesten. Na verloop van enige tijd kwamen de soldaten naar buiten, met Pieter op z’n klompen. 

Het gezin hoorde later die dag dat de Duitse bezetter alle opgepakte mannen bij de Grote Kerk verzamelde. Pieters jongste broertje Adriaan is nog naar de Grote Kerk gegaan, maar mocht er niet in de buurt komen. Pieter van Hemert werd met zijn lotgenoten naar Kamp Amersfoort gebracht. Vader Van Hemert moest daar na een poosje een koffer met kleren en andere spullen gaan brengen.

Op de fiets naar station
Na verloop van tijd kwamen er soms mannen vanuit Amersfoort naar huis. Broertje Adriaan ging iedere avond met zijn fietsje met autobandenreepjes om de wielen naar het station om te kijken of Pieter er ook bij zou zijn. Maar na een poos stopte hij ermee. Grote broer Pieter kwam niet terug, maar bleek met de andere gijzelaars naar Borna bij Leipzig getransporteerd te zijn. Het gezin heeft vanuit Duitsland nooit meer iets van Pieter vernomen. Pas na de bevrijding hoorden zij wat er met hem gebeurd was.

Pieter van Hemert is op 19 februari 1945 overleden in Borna. Hij is slechts 23 jaar oud geworden. De dood van Pieter was niet het enige slechte nieuws wat de familie te verwerken kregen. Een opa en een oom van Pieter waren tijdens de evacuatie overleden. Begin juni 1945 keerde het gezin terug naar Sint-Maartsensdijk. Daar, in zijn geboorteplaats, is Pieter van Hemert op 6 november 1949 herbegraven.

Struikelsteen gelegd
In de oorlog woonde Pieter met zijn vader, broers en zussen aan de Parallelweg 8 in Sliedrecht. Daar heeft kunstenaar Gunter Demnig op zaterdag 28 april 2018 om 10.45 uur een struikelsteen voor Pieter van Hemert gelegd. Voormalig bestuurslid Maria Stam hield er namens de familie, die ruim vertegenwoordigd was, een toespraak. Adriaan van Hemert reikte de steen voor zijn broer aan Demnig aan. Naamgenoot en neef Piet van Hemert legde de witte roos.

Zaterdag 28 mei 2022 heeft onze stichting zes eerder gelegde stenen vervangen. De reden hiervoor is dat het in de loop der tijd mogelijk bleek om op de stenen ook te vermelden dat het om een Merwedegijzelaar gaat. Bovendien adviseerde de organisatie rondom Gunter Demnig ons om in plaats van de term ‘omgekomen’ het woord ‘bezweken’ te gebruiken. Dit betrof de stenen voor de Merwedegijzelaars Teunis Ceelen, Klaas Görtemöller, Pieter Harkema, Pieter van Hemert, Arie de Kluijver en Steven Gerrit van der Kreeft.

De in 2018 gelegde struikelsteen.
De in 2022 vervangende, en huidige, struikelsteen voor Merwedegijzelaar Pieter van Hemert.