
Een poging om onder te duiken in de Biesbosch werd de Joodse Jacques van Gelderen uiteindelijk fataal. Niet alleen hij, maar ook zijn vrouw, zoon en meerdere familieleden werden vermoord in de Tweede Wereldoorlog.
Het is vandaag – 4 juli 2026 – precies 123 jaar geleden dat Jacques van Gelderen werd geboren in Rotterdam. We delen daarom vandaag zijn verhaal.Jacques van Gelderen wordt op 4 juli 1903 geboren als zoon van Gabriel van Gelderen en Flora Harpman. Hij werkt als handelsreiziger in papierwaren.
Op 10 December 1930 trouwt hij in Rotterdam met Sophia Kleinkamer, een dochter van Simon Kleinkramer en Betje Kleinkramer-den Hartog. In 1935 krijgen Jacques en Sophia een zoon: Simon Gabriel.
De familie Van Gelderen verhuist in de eerste week van maart 1941 van Rotterdam naar Sliedrecht. Ze behoren tot de kostgangers van Leentje Nederlof. Anders dan de latere onderduikers worden zij keurig ingeschreven bij de burgerlijke stand en ook De Merwebode meldt het nieuwe woonadres: Stationsweg 32. Dat kan in het eerste oorlogsjaar nog allemaal.
Onderduiken in de Biesbosch
Als de omstandigheden voor Joden slechter (en slechter) worden, overlegt Jacques met zijn zwager Salomon Kleinkramer de mogelijkheden onder te duiken. Jacques doet een beroep op een buurtgenoot en die weet twee vrienden zo ver te krijgen met Jacques en diens neefje Simon Kleinkramer naar de Biesbosch te gaan om daar verdere voorbereidingen voor het vertrek van beide families te treffen.
De bedoeling is Jacques en Simon tijdelijk in de Biesbosch onder te brengen in een keet die wordt gebruikt door griendwerkers. Als het gezelschap bij de keet aankomt, blijkt deze nog in gebruik. De aanwezige griendwerkers zijn niet bereid de twee Joden onderdak te bieden. Als ook een poging beiden bij een boer aan het Wantij onder te brengen mislukt, aanvaarden ze in hun kano’s de terugtocht.De kano waarin Jacques, Simon en een van de Sliedrechtse jongens zitten, maakt water en het lukt de inzittenden maar net de oever aan de Sliedrechtse kant te bereiken. ’s Avonds worden ze opgepakt en naar het politiebureau aan het Dr. Langeveldplein gebracht.
Volgens het dagrapport van de politie worden ze daar om 2 uur ’s nachts op 12 augustus in bewaring gesteld. Aan het begin van de avond van 12 augustus worden ze overgebracht naar Rotterdam.Kort na de arrestatie van Jacques worden ook zijn vrouw en zoontje opgepakt. En binnen een week na het bootongeluk worden Sophia en Simon Gabriël op 19 augustus 1942 – op de dag dat ze daar aankomen – omgebracht in Auschwitz-Birkenau. Jacques van Gelderen moet eerst nog wat dwangarbeid verrichten in het kamp, maar hem wacht ruim een maand later – op 30 september 1942 – hetzelfde lot als zijn vrouw en zoon.
Op 7 oktober 2019 heeft kunstenaar Gunter Demnig 14 struikelstenen in Sliedrecht geplaatst. Twaalf daarvan werden gelegd ter hoogte van Het droevigste huis van Sliedrecht. Demnig legde die ochtend ook een steen voor Jacques, Sophia en Simon Gabriël van Gelderen.