
Hartog Kleinkramer is slechts 12 jaar oud geworden. Samen met zijn moeder, broertje en zusje is hij vergast in concentratiekamp Auschwitz. Ook zijn vader en oudere broer overleefden de Tweede Wereldoorlog niet.
Het is vandaag – 5 februari 2026 – precies 96 jaar geleden dat Hartog Kleinkramer werd geboren in Rotterdam. We lichten daarom vandaag zijn verhaal uit. Hartog wordt in 1930 geboren als het tweede kind, tevens de tweede zoon, van vader Salomon Kleinkramer en moeder Sara Kleinkramer-den Hartog. Vader en moeder Kleinkramer worden daarna nog de trotse ouders van zoontje Siegfried en dochter Mietje.
Het Joodse gezin woont in de Roo Valkstraat in Rotterdam. Bij het bombardement op de Maasstad op 14 mei 1940 raakt de woning van de familie zwaar beschadigd. De Kleinkramers verhuizen naar Sliedrecht, mede omdat het gezin al familie in het Baggerdorp heeft wonen.
De familie Kleinkramer wordt op 24 juni 1940 in Sliedrecht ingeschreven. Ze betrekken de woning Merwesingel 88 (nu Adriaan Volkersingel 22). De Sliedrechtse rust duurt helaas niet lang. Voor een aantal Joodse inwoners is 2 mei 1942 ‘de druppel’. De gemeente verstrekt dan namelijk aan de Duitse bezetter een uitgebreide lijst met persoonsgegevens van Joodse inwoners. Voor vijf families is dat reden Sliedrecht te ontvluchten en onder te duiken.
Huisarrest voor de hele familie
Dat onderduiken is ook het idee van de familie Kleinkramer. Simon, de oudere broer van Hartog, bereidt samen met zijn oom een onderduikvlucht voor. Dat leidt tot een grote mislukking. De actie resulteert in huisarrest voor de hele familie. Dat maakt het de Duitsers op 4 september 1942 gemakkelijk. Iedereen is in het huis in Sliedrecht en dus hoeft er weinig moeite te worden gedaan ze alle zes tegelijk op te pakken.
De 12-jarige Hartog is samen met zijn moeder Sara (43) en broertje Siegfried (11) en zusje Mietje (8) in Auschwitz omgebracht op 14 september 1942. Vader Salomon (46) en broer Simon (17) zijn uiterlijk 31 maart 1943 omgekomen in of nabij Seibersdorf. De zes struikelstenen voor de familie Kleinkramer zijn op maandag 6 februari 2017 door Gunter Demnig gelegd in de stoep van het adres Adriaan Volkersingel 22 te Sliedrecht.
